কোন দিশে গতি কৰিছে ভাৰতীয় অৰ্থনীতি ?

লেখিকাঃ

পিনাজ ৰহমান, গড়আলি, যোৰহাট |

বৰ্তমান দেশৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা উদ্বেগজনক বুলি মন্তব্য কৰিছে দেশৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী তথা বিশিষ্ট অৰ্থনীতিবিদ ড০ মনমোহন সিংয়ে | বৰ্তমান চৰকাৰৰ চূড়ান্ত অব্যবস্থাপনাই দেশৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ মূল কাৰণ বুলি বিশিষ্ট অৰ্থনীতিবিদ গৰাকীয়ে কৈছে |

দেশৰ মুঠ দেশীয় উৎপাদনৰ প্ৰবৃদ্ধি চলিত বিত্তীয় বৰ্ষত (২০১৯-২০২০) হৈছে গৈ ৫ শতাংশ | ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৮ চনৰ ৩০ জুন পৰ্য্যন্ত এই হাৰ আছিল ৮ শতাংশ ! হঠাৎ দেশত এই অৰ্থনৈতিক বিপৰ্যয় কিয়  ? 

দেশৰ অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ মূল কাৰণ হিচাপে আগবঢ়োৱা বিভিন্ন কাৰক সমূহৰ ভিতৰত বিমুদ্ৰাকৰণ এটা মূখ্য বিষয় | ১৩০ কৌটি জনতাৰ দেশত  হঠাৎ বিমুদ্ৰাকৰণৰ দৰে হঠকাৰী সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ফলত দেশৰ ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগৰ লগতে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিত ইয়াৰ কুপ্ৰভাৱ পৰে | ভাৰতৰ গাওঁ অঞ্চলসমূহত ব্যৱসায় বাণিজ্য মূলত নগদ ধনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চলে | এনে চলমান অৰ্থনীতিৰ ওপৰত নগদ ধনৰ নাটনিয়ে প্ৰভাৱ পেলায় | নগদ ধনৰ অভাৱৰ ফলত ক্ৰয় বিক্ৰয়ত যতেষ্ঠ  প্ৰভাৱিত কৰে | যোগান ধৰাসকলে নগদ ধনৰ অভাৱত চাহিদা অনুসৰি যোগান ধৰিবলৈ অক্ষম হয় | যাৰ ফলত বহু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ বন্ধ হৈ যোৱাৰ লগে লগে নিবনুৱাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰে |

কেৱল ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগেই নহয়, বৃহৎ উদ্যোগ গোষ্ঠীয়েও ইয়াৰ দ্বাৰ প্ৰভাৱিত হয় | 

ইয়াৰ ওপৰিও দেশৰ আগশাৰী বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহে ঋণ প্ৰদান আৰু পৰিশোধৰ ক্ষেত্ৰত যতেষ্ঠ লোকচানৰ সন্মুখীন হবলগীয়া হয় | উচ্চ হাৰৰ NPA অৰ্থাৎ Non Performing Assets ৰ কু প্ৰভাৱ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ বেংকসমূহত পৰে, যাৰ পৰিণতিত এই বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ক'মালৈ যোৱাৰ উপক্ৰম হয় | বৃহৎ বৃহৎ প্ৰতিষ্ঠানে তেওঁলোকৰ ব্যায় সংকোচনৰ ন ন পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিও বিফল হয় | যাৰ ফলত চাকৰি হেৰুৱাবলগীয়া হয় লাখ লাখ কৰ্মচাৰীয়ে | নিবনুৱাৰ সংখ্যা কমাৰ সলনি ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে | এনডিএ চৰকাৰৰ ত্ৰুটিপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক নীতিৰ ফলত GST ৰ দৰে কৰ ব্যৱস্থাই ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ মূল পথাৰত কুঠাৰাঘাত কৰে | GST ৰ বিমুদ্ৰাকৰণতকৈ অধিক কু প্ৰভাৱ পৰে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিত তথা সৰু সৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান সমূহত | এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহে GSTN বা GST নেটৱৰ্কলৈ প্ৰব্ৰজন হোৱাৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ব্যৱসায়িক সংকোচন দিনে দিনে বৃদ্ধি হবলৈ ধৰে আৰু ইয়ে ব্যৱসায়িক শৃংখলক প্ৰভাৱিত কৰে | ক্ষতিৰ মুখ বৃহত প্ৰতিষ্ঠানসমূহেও দেখিব লগা হয় | তদুপৰি মোডীৰ শাসনকালত দেশত সংঘটিত কেতবোৰ নীৰৱ দুৰ্নীতিৰ লগতে অত্যাধিক চৰকাৰী ব্যায় আদিও অৰ্থনৈতিক বিপৰ্যয়ৰ কাৰণ | ভাৰতত বৰ্তমান এক সুস্থিৰ অৰ্থনৈতিক নীতিৰ প্ৰয়োজন আছে | ভাৰতক অৰ্থনৈতিক ভাৱে সবল কৰাৰ শ্লোগানেৰে ক্ষমতালৈ অহা চৰকাৰ খনে তেওঁলোকৰ চলিত অৰ্থনৈতিক নীতি পৰিহাৰ কৰাটো প্ৰয়োজন হৈ পৰিছে | ভাঙি পৰা গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক পুনৰ গঠনৰ বাবে চৰকাৰে পদক্ষেপ গ্ৰহন কৰিব লাগিব | তদুপৰি GST ৰ সংশোধন ঘটাই ইয়াৰ দ্বাৰাই দেশৰ অৰ্থনৈতিক ভেটি টনকিয়াল কৰাত চৰকাৰে গুৰুত্ব দিব লাগিব | চৰকাৰে মনমোহন সিং, ৰঘুৰাম ৰাজন, উৰ্জিত পেটেল, অমৰ্ত্য সেন আদিৰ দৰে অৰ্থনীতিবিদ সকলে ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত কেনেদৰে দৃষ্টিপাত কৰিছে তাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া উচিত | শেষত কেৱল ভাৰততেই অৰ্থনৈতিক বিপৰ্যয় হৈছে এনে নহয়, বিশ্বৰ কেতবোৰ উন্নত আৰু উন্নয়নশীল দেশসমূহেও এনে বিপৰ্যয়ৰ সন্মূখীন হৈছে | বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ এই মন্দাৱস্থাই যাতে বিশ্বৰ এক বৃহৎ আবাদীত প্ৰভাৱ পেলাব নোৱাৰে তাৰ যোৰা মাৰিবলৈ কানাডাত শিল্পন্নোত তথা চহকী সাতখন দেশৰ গোষ্ঠী জি-চেভেনৰ বিত্তমন্ত্ৰী সকলৰ এক সন্মিলন আহ্বান কৰা হৈছিল | অৱশ্যে বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ ভৰকেন্দ্ৰ স্বৰূপ ভাৰত, চীন, ৰাছিয়া বা ব্ৰাজিলৰ দৰে জি-টুৱেন্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশ সমূহৰ অনুপস্থিতিত অনুষ্ঠিত হোৱা বৈঠকে কোনো উল্লেখযোগ্য গুৰুত্ব নপোৱাটোৱেই স্বাভাৱিক | বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ এই সংকটৰ সময়ত বিশ্বৰ অৰ্থনৈতিক সবল ৰাষ্ট্ৰসমূহে এক সমাধান সূত্ৰ উলিয়াব লাগিব | অন্যথা অৰ্থনৈতিক সংকটে পৃথিৱীৰ এচুকত মানৱতাক ভু লণ্ঠিত কৰিব |